Listening to the rain in an afternoon in Sai Gon, Viet Nam Jan-25-2017... ☁️🌦🌧⛈💧💦☔️🌧

 The rain in 2017, more than 5 years ago now... A few days before lunar new year, year of the dog 2018.

BA TÔI VÀ TIỆM ĐÁ DƯƠNG CẨM THÀNH

Lời tự sự: tự nhiên tôi chợt nghĩ và liên tưởng tới truyền thuyết kể rằng, khi người cá bị tình yêu phản bội thì sẽ hóa thành bọt biển, ba tôi hay khi con người ta ngừng thở thì hóa thành tro bụi… Còn cái nghề khắc chữ mộ bia đá thì đã thực sự mai một ở Sài Gòn…

***

… Gan bảo rằng: “Tôi mệt quá, đi nghỉ ngơi đây. Phổi, ông cứ từ từ thở đi nhé!”. Phổi nhìn lên sống mũi: “Tui cũng mệt quá rồi! Não ơi! Anh liệu mà xem nhé, tui cũng đi “nghỉ ngơi” đây”… Thế là khoảng bốn giờ chiều ngày hôm ấy, ba tôi nngừng thở, ngủ một giấc trưa và không bao giờ tỉnh dậy, Não bảo rằng: “Thôi, tôi cũng chẳng còn thiết tha suy nghĩ nữa. Gan, anh ấy đã “đi” rồi, cô Phổi xỉu theo, van Tim đóng lại, Máu ngừng chảy, những liều albumin không vực nổi anh Gan...”. Ba tôi bảo rằng: “Thôi, anh (Não) đừng cố, tụi nó không về được thì thôi! Mà dịch bệnh vậy, tui cũng không muốn tụi nó về, về cũng bị cách ly, trong khi tui càng ngày càng không muốn động đậy, chả trách người ta hay nói lờ đờ như người không thiết sống, ăn cũng ăn chẳng được nhiều, để tôi chợp mắt cái đã.” Nào ngờ cái chợp mắt này của Ba khi mở mắt ra là Ba đã ở một thế giới khác rồi.

Ông tổ trưởng nhắn tin thông báo trong nhóm chat tổ 27 nhà tôi chia buồn. Thời buổi công nghệ và do đang cách ly vì dịch bệnh, tin nhắn chia buồn của “xóm trưởng” này làm nhà tui cũng cảm động quá, tổ dân phố cũng có quan tâm. Ba tôi con đàn cháu đống, tám đứa con, bảy đứa cháu, mà khi “ra đi” thì chỉ có một đứa con và hai đứa cháu cùng với hai đứa cháu ruột dư MiSu MiSa. Ngày đám ma MiSu Misa được cột nơ trắng loanh quanh lẩn quẩn bên chỗ ông Ngoại nằm, đằng trước có lư hương.

Cú Lũ là bạn làm ăn, bạn vong niên của ba. Chú ghé lo mấy thủ tục đám ma, chú và ba tôi chắc làm cùng hợp tác kinh doanh từ lâu lắm, nghe chị tui báo tin, khoảng mười phút sau ổng đã có mặt ở nhà tôi lo tang sự, ổng đến trước, mấy “người lính” của ổng đến sau, Ba tui “đi” rồi, ổng mất đi một mối làm ăn. Hồi xưa, khi ông Bún mất, ba có qua đi đám ma, ông Bún là người chuyên coi ngày tháng để chôn cất, ông Cú Lũ là chuyên lo đám ma, Ba tôi là chuyên làm mộ bia, hũ cốt. ông Cú Lũ đi làm đám mà có đám nào muốn làm mộ bia thì giới thiệu qua Ba tôi, mà muốn coi ngày giờ nào hạ huyệt tốt hay ngày giờ gì đó thì ba tôi đi kêu ông Bún. Giờ kể ra đấy thấy bộ ba này làm ăn thật là lâu năm uy tín, giờ chỉ còn ông Cú Lũ. Người mà khi Ba tôi ngưng thở, tôi mới biết tới ông ta, qua lời kể của chị Tư còn ở Việt Nam. Ba mất còn mình chị ở Việt Nam handle (lo sắp xếp) hết mọi chuyện. Ba mất sau khi chị và hai cháu với nhỏ em họ mang ba đi tắm rửa cho mát mẻ sạch sẽ.

Con viết lại đây những dòng này kính dâng hương hồn ba. Chị Hai và chị Ba khóc nhiều nhất. Mấy đứa còn lại thì mếu. Hai đứa cháu gái thì sợ, không dám nhìn ông ngoại mặt xanh mét qua màn hình. Thằng cháu nội thì: “Ông nội, ông nội ngủ kìa!”

Tôi không biết bây giờ là ngày tháng năm nào, mấy giờ mấy phút mấy giây, tôi chỉ biết hôm nay tôi chính thức trở thành đứa trẻ mồ côi… cha… Tôi không khóc nhưng nước mắt rơi suốt đoạn đường từ nhà ra trạm xe buýt, sao cảnh vật nó cứ nhạt nhòa. Ba tui mất mà tui không được ở nhà đưa đám, vẫn phải đi làm như mọi chuyện vẫn bình thường, giờ mới hiểu tâm trạng của chị bạn khi ba chỉ mất năm ngoái, cũng vì bệnh già, nhưng do Covid-19 nên chỉ cũng không về được.

Em bảo: “Người làm mộ bia đá lâu năm nhất ở Sài Gòn đã mất”. Chị tôi bảo: “Ừ”. Chẳng biết ai có còn để ý một cái tiệm kinh doanh mộ bia đá, hũ cốt, khắc chữ mộ bia. Chữ Tàu, người Hoa đặt Ba tôi làm nhiều lắm vì chữ viết đẹp, hồi đó đâu có máy tính font (kiểu) chữ Tây, Tàu như bây giờ, tới khi có vi tính vi tiếc, Ba tui cũng làm theo mẫu vi tính, nhưng chữ Hoa viết tay của chú tôi khi đi nước ngoài viết để lại, người ta thích hơn và Ba tôi vẫn còn dùng cho tới ngày nay. Chữ viết tay in lên đá rồi theo nét đục ra hoặc khắc lên. Có lần bạn tui ghé nhà, nó thấy tui đeo kiếng bảo hộ, đục một tấm bia, đó là tấm đá hoa cương 40 x 60 cm thôi, nó ngạc nhiên, tui nói có gì đâu này cũng đâu có khó mấy, đục theo viền nét chữ, …,  nhưng tui ngưng lại vì nó đến nên tui phải ngưng làm để tiếp nó. Lần đó hình như là vì làm không kịp, với tui cũng rãnh nên phụ Ba đục tấm bia.   

Tôi đã từng nghĩ làm một website, trước đó là in danh thiếp bằng tiếng Anh, Ba cũng đi in bằng tiếng Anh, mặt trước tiếng Anh, mặt sau tiếng Hoa, rồi sau đó tôi định làm một website nữa cho tiệm đục đá nhà mình để quảng cáo, rồi marketing đi tư vấn cho người ta, nhưng nghĩ đến chuyện người ta đang đau buồn mà mình cứ nói chuyện bia mộ, rồi nghe chuyện người ta kể về người chết, vì có những tấm mộ (hàng làm xong, khách chưa đến lấy nên còn dựng ở trước nhà) tôi thấy tuổi đời còn rất trẻ, nhưng không dám “chê khen” mặc dù tấm bia không có hình, chỉ nghĩ trong đầu: oh người này mới hai mươi tuổi. Còn với những tấm bia bảy mươi, tám mươi tuổi thì tôi coi đó chuyện bình thường vì già rồi thì phải chết. Trời ơi, đầu óc lúc đấy đơn giản nghĩ như vậy đó… Tôi cảm thấy mình đi tư vấn món hàng mà người ta đang có tang như vậy thiệt là không nỡ, việc này giống như việc kinh doanh trên nỗi buồn của người khác, tôi lại hay mủi lòng trước những mất mát như vậy. Giống như hồi trước tôi làm cho một đại lý vé số, tôi gọi công việc đó là: kinh doanh sự may mắn của người khác, còn giờ việc kinh doanh của gia đình là: kinh doanh trên nỗi buồn của người khác. Tôi cảm thấy tôi làm không được, với lại tôi thấy ba không có ý muốn mở rộng kinh doanh gì hết, chỉ vậy thôi. Có mấy người khách từ Campuchia sang đặt hàng với Ba, cũng có những người khách đi xế hộp tới nói chuyện mộ bia với ba cả buổi trời; tôi nhìn chiếc xe hơi lạ lẫm, ông khách hào hứng chỉ cách cái xe đóng cửa lại, dạng cửa lùa, lần đầu tiên tôi thấy cái xe hơi cửa lùa tự động đóng lại, sau này thì không còn lạ gì nữa rồi. Ba có những người khách đặc biệt, đa số là người Hoa: người Tiều, người Quảng, người Hẹ, ... Ba tôi biết nói tiếng Phúc Kiến, tiếng Thượng Hải, tiếng Tiều (đương nhiên rồi). Vậy mà con ổng có được có một đứa nói rành tiếng Hoa 😊 Khi Ba “đi” rồi, trong nhà không một đứa nào nối nghiệp Ba. Có lần tôi đi ngang Bình Hưng Hòa, thấy có tiệm đề bán mộ bia đá gì đó, tò mò ngoảnh lại xem thấy trưng bày đồ cũng giống giống nhà mình bán. Vậy là Sài Gòn cũng có tiệm bán chứ nhà mình không là duy nhất, nhưng họ bán chứ có biết làm đâu, làm ở đây là đục đẽo khắc chữ đó các bạn ạ! Nhà tôi thì là vừa làm (sản xuất) vừa bán, chỉ có hũ cốt là Ba mua ở Bình Dương về để bán thêm thôi vì có một thời gian có nhiều người ghé hỏi mua hũ cốt.

Khi Ba mất rồi, thì cái nghề này cũng theo ba mà đi, giống như món bánh bò “độc chiêu” của Ngoại. Không biết có ai nhận ra Sài Gòn có tiệm (đục) đá? Không biết thằng bạn hôm nào nhìn thấy tui đục đá, có tình cờ đọc được những dòng này và nhớ ra Sài Gòn hồi xưa đường “chồng của bà Âu Cơ”, có mội cái tiệm làm mộ bia đá, có con nhỏ bạn cầm cây búa với cây đục khi nó đến tìm, chứ không phải đọc sách hay nghe nhạc như mấy cô nàng khác. Có lẽ, mà chắc nó chẳng còn nhớ đâu vì sau đó hình như nó “bỏ chạy mất dép” rồi vì con Nga “hiền lành” vậy mà cầm cây búa với cây đục, nghĩ cũng nghĩ không ra sao hai cái hình ảnh đó ghép lại nó không ăn khớp (ra nhỏ Nga) chút nào 😊

Năm ngoái (2021), tôi về nước đi uống cà phê với bạn, thấy quán cà phê gần bên cái chùa to đùng, ghi chữ Thảo Đường Thiền Tự, về kể với Ba, Ba nói toàn bộ chữ trong đó là ba (thầu) làm hết, Ba đưa hình trong iPad cho tui coi, là đúng thiệt, cái chùa to đẹp ghê, tui tự hào, một cái dự án to đùng như vậy, ba đâu có cần phô trương cho ai biết để “câu dẫn” khách hàng. Con gái nói thì bà chỉ cho coi. Giờ nghĩ lại, có lẽ là dự án lớn và cuối cùng trong cuộc đời của Ba, là những gì Ba để lại, vì Ba đi thì Ba không có để lại gì cho tụi tôi gọi là kỷ niệm sâu sắc. Giờ mà tui có về Việt Nam, tui sẽ ghé Thảo Đường Thiền Tự, sờ lên từng mặt chữ mà Ba tôi đã miệt mài làm khi đang thực hiện dự án, mà tưởng niệm về Ba. Tui không cần ai biết là tiệm đá Dương Cẩm Thành đã thi công phần chữ chạm trổ/ khắc cho cái thiền tự đó. Tiệm đá Dương Cẩm Thành đã không còn truyền nhân. Từ đây, trang sử ba đời kinh doanh mộ bia đá đành khép lại. Tụi con sẽ nhớ Ba, Má sẽ nhớ Ba, con thỉnh thoảng sẽ nhớ tờ giấy trắng in tiêu đề Tiệm đá Dương Cẩm Thành Sai Gon Cho Lon (*) vừa chữ Hoa vừa chữ Việt.

Ba rất yên tâm về tụi con, đúng không? Cho nên mới nhắm mắt mà chẳng chờ đứa nào về? Chẳng có nuối tiếc ai, chẳng la hét giành quyền sống với tử thần. Nhắm mắt xuôi tay đúng nghĩa và theo thứ tự sinh – lão – bệnh – tử.

Nghĩ cũng lạ, mấy lần trước tôi có công chuyện về Việt Nam thì cũng nhằm lúc có việc đi dự đám tang người thân của bạn bè, người quen; một lần là đám tang bà ngoại của bạn tôi; lần kia là đám ma một em Oanh vũ Nam Gia đình Phật tử Chánh Định; lần vừa rồi là đi đám ma giùm chị tôi, rồi là lo phụ tang lễ của thầy Quảng Độ. Vậy mà đám ma của Ba tôi, tôi lại không được… Trong khi đó, một người bạn của chị tôi mới biết gần đây lại có duyên hỗ trợ chị tôi lo ma chay này nọ ở bên kia bờ đại dương. Đúng là nhiều khi phải có duyên mới được…

Ba có nhớ món cháo sườn Hai Bà Trưng con mua cho Ba? Bún mắm Phú Bình, hủ tíu Nam Vang mé Nguyễn Tri Phương quẹo vô, còn có hủ tíu hồ gì đó mà Ba chỉ con vô lộn tiệm?! Bánh lá liễu Ba hay mua ở gần nhà bạn con? Rồi cơm gà Thiên Thiên, hủ tíu xào? Ba có nhớ con chở Ba đi đem đồ cho chị Tư lúc chỉ đi Indonesia về bị cách ly? Ba coi chừng xe, còn con chen vô xếp hàng để đưa đồ cho chỉ? Ba có nhớ… Ba trên bàn thờ nhìn ra hàng hiên, chiếc đèn kéo tang đong đưa theo gió, màn mái hiên có ghi chữ tiệm đá Dương Cẩm Thành bay phấp phới… Cát bụi… Trở về thôi…

 

Virginia, cuối hạ, đầu thu tháng 8 năm 2021,

Các con và Má đồng kính tiễn đưa Ba

Diệu Hoàng- Người Áo Lam viễn xứ kính ghi.

(*) Sai Gon Cho Lon là chữ không dấu chứ không phải tui gõ thiếu dấu, hồi nhỏ cứ không hiểu cứ đọc là Cho Lon (Sai Gon thì biết là Sài Gòn rồi), không biết chữ đó là cái gì và không biết chỗ đó ở đâu và tại sao lại ghi như vậy, lớn lên một chút mới biết là chữ Chợ Lớn và vì cái form đó là từ thời ông nội truyền lại nên cứ theo vậy, không có ghi dấu!

 

 

Translated quote from original of Mo Dao Zu Shi

"Mỗi ngày chính là mỗi ngày" // Every day means every single day (!!!)

Translated quote from original of Mo Dao Zu Shi

- Nga Duong - 

Inspiration from a Facebooker "Ba nghìn một chiếc chén xinh xinh"...

"Three thousand (dong) a cute Zhan"

Ba đồng một mớ đàn ông
Đem bỏ vào  lồng cho kiến nó tha
Ba trăm một mụ đàn bà
Đem về mà trải chiếu hoa cho ngồi

Ba nghìn một chiếc chén xinh xinh
Đem bỏ vào bình Thiên Tử Tiếu
Mang về cất ở Vân Thâm...


Ôi trời ơi! Chén Bác...

- Nga Duong -

The Untamed - Grandmaster Of Demonic Cultivation - Mo Dao Zu Shi

(Vietnamese fan-translation) Here is the endnotes from the author (Vietnamese version is right after the following English version.

Source: https://exiledrebelsscanlations.com/gdc-chapter-126/

Quote***

Endnotes

From the author:

When it comes to this book, I can’t even summarize all of the stories surrounding it in seven entire days. Even its publication process was filled with twists and turns, taking more than half a year to finish. Right now, the first volume is finally born, and it just so happened to coincide with its third anniversary. With this opportunity, I put pen to paper and wrote this special little note for it, for the sake of commemoration.

For an author, when you want to look back on your journey, the work itself is more meaningful than the diary. I was still studying when I planned out this novel and started writing when I graduated. Even now, I sometimes reminisce about the early days when it had just begun to serialize. I didn’t earn much, but the writing process was easy and relaxed, indeed an excellent condition for creativity.

Speaking of it, that was also the first time I consciously planned out my characters. Full of enthusiasm, I wrote over a thousand words of I-don’t-know-what for each of the two main characters, Wei WuXian and Lan WangJi, though I don’t know where they went. Now that I think about it, it was quite a pity, really.

The greater pity was the first version of its outline, almost ten thousand words. I had a habit of deleting the outline as I went, just like checking off every task from a to-do list. It gave me a refreshing sense of satisfaction, and thus, I didn’t back it up.

I’ve said before that I originally wanted to write a story of cold-blooded revenge and triumphing over the scum, but for some reason, the outline became more and more miserable. I think that perhaps it was because nobody likes to be hurt, but I have a thing for people with scars.

—”Stories only scars can tell.”

Back when I was young, I especially loved those who are full of scars and stories, and I thought I could be like them—I’d keep going even as knives cut into my skin, never turning back and never looking down. And when I grew a little older, I was even more in love with them. It was because I discovered that they were even firmer and stronger than I had imagined.

I traveled by words, covered in the dust of the journey. Too many things have happened. Too many people have come and gone. No matter the misconceptions, the accusations, or even the impossibly-wounding pain, I’ve encountered them all along the way. But let me borrow a quote from Mr. Wei WuXian, “It’s only another life experience. It’d be a conversation starter when you grow older.”

Perhaps when I’m older, I’d fall in love with writing about young, carefree characters. But when the time comes, I hope that it’s not because I miss my past youth, but rather because no matter how many years have passed, no matter when, no matter where I’ll always be young at heart!

Without care for anything at all, I shall give the entirety of my soul to the pen and the paper.

I no longer like to tell my readers, ‘I love you.’ These words are too light, and yet these words are too heavy.

I hope each of you who enjoys this book
can be like Lan WangJi in virtue and Wei WuXian in character.

P.S. I received the help of many in the publication process.
Thank you Jinjiang, thank you Motie, thank you Sichuan Literature and Art Publishing House.
Thank you, my two editors, Xingzhou and Yuheng.
And thank you, my two friends, Changyang and cas.

Mo Xiang Tong Xiu
2018.10.31

Unquoted***

Vietnamese version (fan-translated)

GHI CHÚ CỦA TÁC GIẢ

Khi nói đến quyển sách này, tôi thậm chí không thể tóm tắt tất cả nhưng câu chuyện xung quanh nó trong toàn bộ bảy ngày. Ngay quá trình xuất bản của nó đã đầy những khúc mắc, mất hơn nửa năm mới hoàn thành. Ngay bây giờ, bản đầu tiên rốt cuộc đã ra đời, và nó chỉ vừa mới tình cờ trùng hợp với kỷ niệm lần thứ ba của nó. Với cơ hội này, tôi đặt bút lên giấy và viết ghi chú nhỏ đặc biệt này cho nó, vì mục đích kỷ niệm.

Đối với một tác giả, khi bạn muốn nhìn lại hành trình của bạn, bản thân tác phẩm thì ý nghĩa nhiểu hơn là quyển nhật ký. Tôi còn đang đi học khi tôi lên kế hoạch cho tiểu thuyết này và bắt đầu viết nó khi tôi tốt nghiệp. Thậm chí bây giờ, đôi khi tôi vẫn nhớ những ngày đầu khi nó chỉ mới khởi sự nối tiếp nhau. Tôi không kiếm được nhiều (ý tưởng), nhưng quá trình viết thì dễ dàng và thư giãn, thực sự là một điều kiện hoàn hảo cho sự sáng tạo.

Nói về nó, đây cũng là lần đầu tiên tôi có ý định lên kế hoạch cho các nhân vật của mình. Đầy nhiệt huyết, tôi đã viết hơn ngàn chữ mà tôi-không-biết-cái gì cho mỗi hai nhân vật chính, Ngụy Vô Tiện và Lam Vong Cơ, mặc dù tôi không biết họ đã đi đâu. Giờ tôi nghĩ về nó, thật đáng tiếc, thật sự.

Đáng tiếc lớn hơn là dàn bài phiên bản đầu tiên, gần một ngàn chữ. Tôi có thói quen là xóa dàn bài khi tôi đi, giống như là đi kiểm tra từng nhiệm vụ từ danh sách việc-cần-làm. Nó mang lại cho tôi cảm giác tươi mới của sự hài lòng, và vì thế, tôi đã không sao lưu nó. 

Tôi đã nói trước đó rằng tôi nguyên lai là muôn viết một câu chuyện về sự trả thù máu lạnh và sự chiến thắng những kẻ cặn bã, nhưng vì một số lý do, dàn bài trở ngày càng trở nên khốn khổ. Tôi nghĩ rằng có lẽ bởi vì không ai thích bị tổn thương, nhưng tôi có một điều với những người có sẹo

--- “Những câu chuyện chỉ có những vết sẹo mới có thể kể lại được”

Trở về khi tôi còn nhỏ, tôi đặc biệt thích những người mà có đầy sẹo và những câu chuyện, và tôi nghĩ tôi có thể giống họ - Tôi sẽ vẫn cứ thích ngay cả như dao cắt vào da, không bao giờ quay lại và không bao giờ nhìn xuống. Và khi tôi lớn hơn một chút, tôi thậm chí yên thích họ nhiều hơn. Đó là bởi vì tôi phát hiện ra rằng họ kiên định hơn và mạnh mẽ hơn tôi từng tưởng tượng.

Tôi du hành bằng những con chữ, bao phủ trong bụi của hành trình. Quá nhiều thứ xảy ra. Quá nhiều người đã đến và đi. Bất kể những quan niệm sai lầm, những lời buột tội, hay thậm chí những nỗi đau không tưởng, tôi đã từng gặp phải chúng trên đường đi. Nhưng hãy để tôi mượn câu nói của Ngụy Vô Tiện: “Nó chỉ là một kinh nghiệm sống khác. Nó sẽ là một cuộc trò chuyện bắt đầu khi bạn già đi”.

Có lẽ khi tôi về già, tôi sẽ yêu thích viết về những nhân vật trẻ trung, vô tư vô lo. Nhưng khi tới lúc đó, tôi hy vọng không phải là vì tôi nhớ thời tuổi trẻ đã qua, mà là bất luận bao nhiêu năm trôi qua, bất luận khi nào, bất luận nơi đâu, tôi sẽ vẫn luôn trẻ trong tim!

Không quan tâm đến bất cứ điều gì nữa cả, tôi sẽ dành trọn tâm hồn cho bút và giấy

Tôi không còn thích nói với độc giả: “Tôi yêu các bạn”. Những từ này quá nhẹ, song cũng quá nặng.

Tôi hy vọng mỗi bạn, từng bạn thưởng thức quyển sách này

Có thể giống như Lam Vong Cơ về đức hạnh và giống Ngụy Vô Tiện về nhân cách.

Tái bút: tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ trong quá trình xuất bản

Cám ơn Jinjiang, cám ơn Motie, cám ơn nhà xuất bản văn học nghệ thuật Sichuan

Và cám ơn hai người bạn của tôi, Changyang và Cas.

Mặc Hương Đồng Khứu ~ Mo Xiang Tong Xiu

31.10.2018.